Home > Algemeen > Geschiedenis neuropathie > Verlammingen en de rot van Pott

Verlammingen en de rot van Pott

dr_marr.jpgArtsen zien al eeuwen patienten met verlammingen aan beide benen. Ook patienten met verlammingen door erfelijke aandoeningen, of waar neuropathieen een rol spelen. In de 19de eeuw, voordat Charcot, Marie en Tooth, en voordat Dejerine en Sottas hun boeiende beschrijvingen van de erfelijke neuropathie ormen op schrift gesteld hadden, vielen patienten met verlammingen aan de benen in een soort vage verzamelrubriek, de paraplegie, of de verlammingen van de benen. In het hier afgebeelde boek van Dr Marr, uit 1838 worden allerlei soorten verlammingen aan de benen besproken, waarbij aderlaten toen een optie was. Hij gaf aan dat de Engelse arts Pott in 1779 een beschrijving had gegeven van een patient met een abces in rug. Percival Pott was een Engelse arts die in 1783 de beschrijving gaf van een verlamming van de benen door een abces of door 'carries' ('rot') binnen de wervels. Pott legde daarmee de basis voor de ziekte die naar hem genoemd zou worden, de ziekte van Pott.  Nu weten we dat de ziekte van Pott wervelkolomtuberculose is, een ernstige vorm van tuberculose waarbij TBC bacteriën het wervellichaam en de tussenwervelschijf aantasten. 

De wervellichamen zakken daarom in elkaar en kantelen waardoor er een kromme rug ontstaat, een zogenaamde gibbus. In dit artikel daarvan afbeeldingen. Deze wervelkolombocht veroorzaakt veel pijnen en maakt het bewegen erg moeilijk. Het niet of laattijdig behandelen van deze ziekte kan een verlamming veroorzaken. Vroeger was dat dus vrijwel altijd. Tegenwoordig is dit nog het geval in ontwikkelingslanden, waar (multiresistente) TBC nog voorkomt.  


Marr pagina1.jpg

De monografie van Dr Marr uit 1838 

Het is fascinerend om te zien hoe artsen bijna 2 eeuwen geleden keken naar verlammingen. Al op de eerste pagina vinden we van allerlei boeiends.

In het boekje van 152 pagina’s, alleen gewijd aan de verlammingen van de benen, geeft Marr aan dat de verlammingen van de benen lastige aandoeningen zijn, vooral omdat de oorzaak van de verlamming moeilijk te achterhalen valt. Ook zijn de aandoeningen ‘moeilijk’ omdat de genezing meestal een vrome wens blijft van de behandelende artsen. De verlammingen van de benen worden ook veelal niet goed herkend, en de arts of de leek denkt in eerste instantie bij zwakte van de spieren in de benen aan reumatische oorzaken (het zal wel reuma van de botten zijn..), jicht of spataderen. Dat is een boeiende opmerking, omdat we in de twintigste eeuw ook wel patienten ontmoeten die deze oorzaken zelf allereerst noemen als ze last hebben van krachtverlies in de benen. Dokter, is het geen reuma of jicht? Of mijn spataderen? 

Een van de auteurs waarbij Marr stilstond was de Engelsman Percival Pott en zijn opmerking daarover volgt hier: Hij zegt dat Pott in 1779 een geval beschreef van een verlamming in de benen door een abces in het ruggemerg, waarbij de patient genas. Een vreemde zaak, omdat de ziekte van Pott zonder het geven van middelen tegen de TBC niet te genezen is. Daaruit volgt dan ook dat de Pottse verlamming in dit geval niet de ziekte van Pott geweest zal zijn, omdat de oorzaak een andere geweest moet zijn, i.v.m. de ‘genezing’.

De ziekte van Pott burgerde in de geneeskunde direct en goed in, vooral toen de relatie tussen TBC en de ziekte helemaal duidelijk was. In 1926 schreef de dochter van de bekende neuroloog Dejerine  een boek over de verlammingen door de ziekte van Pott ter nagedachtenis aan haar vader.

pott_door_sorrel-dejerine.jpg

 

Sorrel-Dejerine over de Pottse verlammingen 

We laten de teksten en de afbeeldingen voor zich spreken: 

ziekte_van_pott.jpg

 

 

De ziekte van Pott burgerde in de geneeskunde direct en goed in, vooral toen de relatie tussen TBC en de ziekte helemaal duidelijk was. In 1926 schreef de dochter van de bekende neuroloog Dejerine  een boek over de verlammingen door de ziekte van Pott als nagedachtenis aan haar vader.

Carries, ‘rot’ was in veel gevallen toen nog de beschrijving van de oorzaak van de verlamming. Vandaar ‘de rot van Pott’. 

 

gibbus.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pott verlamming.jpg

  Versie oktober 2009; Auteurs: Prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink en Drs David J. Kopsky, artsen