Home > Behandelingen > Iontoforese > Iontoforese bij chronische pijn: een symposium

Iontoforese bij chronische pijn: een symposium

iontoforese.jpg

Op 27 mei 2009 kwam in Utrecht een groep behandelaars samen om over de waarde van iontoforese te spreken bij de behandeling van chronische pijn. Het behandelteam uit Soest was aanwezig. Bij iontoforese wordt een geladen geneesmiddel onder de pool van een huidelectrode gebracht. Dan stuurt bijvoorbeeld de positieve pool de positief geladen geneesmiddelen-ionen door de huid naar binnen. Ook wordt de doorlaatbaarheid van de huid lager door de electrische stroom. Iontoforese is een moderne veelbelovende techniek. Met weinig geneesmiddelen kan toch een mooi effect gescoord worden, terwijl de bijwerkingen minimaal zijn! Hier enkele aspecten uit de presentaties van het congres.

Ketamine en s-ketamine

De anesthesist J.W.M. Nijholt van de afdeling anesthesiologie van de Gelre ziekenhuizen gaf een inleiding over Ketanest in het algemeen.

Ketanest-S is een afgeleide van het bekende ketamine. En ketamine is weer een afgeleide van het bekende PCP. Ketamine is een racemisch mengsel en de linksdraaiende enantiomeer, het S deel, had een grotere affiniteit voor de NMDA receptor.

In de jaren 50 was ketamine zelfs op de markt als drankje, dat je in een roes kon brengen. Er is veel veranderd inmiddels.

Bij multimediale pijnbestrijding kan de arts bijvoorbeeld centraal opiaten en alfa-2 blokkers inzetten. Op ruggenmergsniveau kan dan met lokale anesthetische effecten gescoord worden en ook via de huid kan je effecten bewerkstelligen.

Bij de optimale pijnbehandeling kan de arts dus via dit systeem meerdere receptoren blokkeren, op meerdere niveaus in het zenuwstelsel. Een van de boeiende mogelijke invalshoeken van ketanest is dat dit middel bij lastige operaties waarbij een chronisch pijnsyndroom dreigt, dat zou kunnen voorkomen, meer dan de conventionele pijnstillers. Ketamine is als pijnstiller al langer bekend, en ook de huid kan ingezet worden om de stof te geven.

Bij de behandeling van chronische pijn: ketamine 1.5%-creme bij CRPS had duidelijk pijnstillend effect. Ook 2% amitriptyline en 1% ketamine-creme zijn werkzaam bij neuropathische pijn. Oraal is ketamine ook mogelijk en dan tot 3 maal daags 50 mg als goede pijnstilling.

Ketanest kan dus door de huid aangeboden worden.

Tevreden patienten 

De anesthesiologe Karin Vos beschreef de methode waarbij de geionisieerde ketamine- moleculen door middel van elektrische stroom door de huid als het ware geperst worden. De concentraties van ketamine in het bloed zijn minimaal.

Er zijn diverse iontoforese-apparaatjes op de markt, en alle veroorzaken een hoge concentratie in de huid en een lage concentratie in het bloed.

Een van de indicaties voor neuropathische pijn is de neuropathische pijn, zowel van perifere als centrale origine. Ook dermale en littekenpijnen kunnen ermee behandeld worden.

In 2007 is in het UMCU gewerkt met iontoforese bij 94 patienten met chronische pijn in een open studie. 83% van die patienten had neuropathische pijn.

Er werd S-ketamine in een dosering van 75 mg gebruikt. Meer dan de helft van de patienten scoorde een goed resultaat. Sommige van die patienten hadden 8 jaar chronische pijnen. Er waren veel patienten die met ongeveer 10 behandelingen goede bijstelling hadden. Het wordt een maal per week gegeven, en dan uitsluipen tot soms 4 maal per jaar.

De oorsprong van de wetenschap van de iontoforese ligt al lang terug, bij Galvani, Veratti en Volta, allen tijdgenoten rond 1750-1790. Het voordeel van iotoforese is dat de penetratie van de geladen medicijnen door de huid snel gaat.

Ketanserine (bij Sudeck), magnesium, lidocaine zijn alle moleculen die via iontoforese toegediend kunnen worden.

In de praktijk wordt de richtlijn gevolgd dat er tussen 5-10 behandelingen nodig zijn om te toetsen of de behandeling met iontoforese aanslaat.

Prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink, MD en DJ Kopsky, MD, versie september 2009