Home > Neuropathie > Kanker(behandelingen) > Bortezomib (Velcade)

Bortezomib (Velcade)

Bortezomib (Velcade) is een anti-kankermiddel met een nieuw werkingsmechanisme. Het is de eerste proteasoomremmer die bij kankerpatiënten werd onderzocht. Bortezomib is sinds mei 2004 in Nederland (versneld) geregistreerd onder de naam Velcade. Het is bedoeld voor de behandeling van patiënten met multipel myeloom, die minstens twee eerdere behandelingen hebben gehad en die niet goed meer reageerden op de laatste behandeling. Bortezomib wordt ingezet bij chemokuren tegen het multipele myeloom (MM). Deze stof wordt ook wel gecombineerd met thalidomide, Softenon dus. Het is een tripeptide, dat wil zeggen drie aminozuren aan elkaar, zoals hiernaast afgebeeld is. 

De polyneuropatie die bij bortezomib en bij de combinatie gevonden wordt, is afwijkend van de normale neuropathie bij chemokuren bij sommige patienten, die immers axonaal zijn. En hier hebben we volgens een recente studie (2009) te maken met een demyeliniserende, alsmede een gemende neuropathie (Clinical NeurophysiologyVolume 120, Issue 2, February 2009, Page e111.) Dat wil zeggen dat zowel het gevoel in de huid als de kracht van de spieren zijn aangedaan, en dat in de zenuwen de impulsen erg langzaam voortgeleid worden. Echter andere studies vonden weer dat vooral de axonale neuropathie het meest voorkwam. Dan is de geleidingssnelheid minder sterk gestoord.

Het zal dus wel een gemende polyneuropathie zijn, die door dit middel veroorzaakt wordt als bijwerking. In een studie uit 2008 naar de effecten bij 27 patienten, ontwikkelden vijwel alle patienten een neuropathie.

The median cumulative dose of bortezomib was 35.6 mg/m(2) (median 8 cycles) and of thalidomide was 16.8 g. Only three subjects showed mild PN at baseline (whole group median TNSr 0). At the end of treatment, PN developed in 26 patients (median TNSr 8). PN was of mild to moderate severity (TNSr grade 1 = 11, grade 2 = 10, grade 3 = 5, and grade 4 = 0). Nerve conduction studies showed axonal physiology in all except three subjects in whom demyelinating physiology was noted. [1]

De neuropathie bij bortezomib kan soms behoorlijk pijnlijk zijn en vaak zijn ook de spieren verzwakt. [2] Soms wordt de neuropathie behandeld met steroiden of met intraveneuze gammaglobulines. De zich ontwikkelende neuropathie is wel dose-limiting zoals dat heet, je moet de dosis naar beneden aanpassen bij tekenen van neuropathie.

Groene thee heeft een negatief effect op de effectiviteit van de stof door een interactie met het groene theebestanddeel epigallocatechine gallaat(EGCG).

Aanbevelingen behandelprotocol bortezomib Universiteit Groningen

De behandeling met Bortezomib is zeer vaak geassocieerd met perifere neuropathie. De incidentie van perifere neuropathie stijgt in het begin van de behandeling en is het hoogst tijdens kuur 5. Aanbevolen wordt om patiënten zorgvuldig te controleren op symptomen van neuropathie, zoals een branderig gevoel, hyperesthesie, hypo-esthesie, paresthesie, veranderd gevoel, neuropathische pijn of zwakte. Patiënten met nieuwe of verergerde perifere neuropathie moeten een neurologisch onderzoek ondergaan en het kan nodig zijn de dosis en het toedieningschema van Bortezomib te wijzigen.  

Velcade: informatie van de producent Janssen-Cilag

Velcade wordt gebruikt voor de behandeling van volwassenen met kanker van het beenmerg (multipel myeloom). Het wordt voorgeschreven samen met andere geneesmiddelen, genaamd melfalan en prednison, bij patiënten die niet eerder voor multipel myeloom werden behandeld en die niet in aanmerking komen voor een hooggedoseerde chemotherapie met een beenmergtransplantatie.

Het wordt ook voorgeschreven voor patiënten die minstens één andere behandeling hebben gekregen en van wie de ziekte is verergerd bij hun laatste behandeling. Velcade dient gebruikt te worden bij patiënten die reeds een beenmergtransplantatie hebben ondergaan of hiervoor niet in aanmerking komen. 

Wat het is 

Velcade is het eerste geneesmiddel van een nieuw type, de zogenaamde proteasoomremmers. Deze middelen werken op een andere manier dan de andere geneesmiddelen tegen kanker. Velcade behoort tot de groep van zogenaamde cytotoxische geneesmiddelen. Deze middelen worden gebruikt om kankercellen te doden. 

Hoe het werkt 

In al onze lichaamscellen zitten zogenaamde proteasomen. Deze proteasomen breken bepaalde eiwitten af die er voor moeten zorgen dat de cel goed werkt. In de afbeelding hieronder is dat leuk uitgebeeld met de kippenslachter. Daardoor komen de kippenbouten ter beschikking van de cel voor verdere opbouw. Velcade remt die afbraak van de kip. Kankercellen zijn gevoeliger voor remming door Velcade dan gezonde cellen. Dit betekent dat kankercellen dood gaan en dat gezonde cellen weer normaal gaan delen. 

proteosoom werking.jpg

Bijwerkingen 

In klinisch onderzoek waren de meest voorkomende bijwerkingen bij behandeling met Velcade zwakheid (vermoeidheid, zich niet lekker voelen, weinig kracht hebben), misselijkheid, diarree, verminderde eetlust, verstopping, een laag aantal bloedplaatjes, een vreemd gevoel in handen en/of voeten (bijvoorbeeld tintelingen of een brandend gevoel), koorts, overgeven, lage bloeddruk en bloedarmoede.

Uit het farmacotherapeutisch rapport bortezomib (Velcade) 

Bij ongeveer één op de drie patiënten met multipel myeloom, dat na tenminste twee voorafgaande behandelingen refractair is geworden of is gerecidiveerd, leidt de behandeling met bortezomib tot een soms aanzienlijke verbetering van de ziektetoestand en een aanmerkelijke verlenging van de algehele overleving.

Bij sommige patiënten was bortezomib alleen in combinatie met dexamethason werkzaam. Bij patiënten met een terugval na één tot drie voorgaande behandelingen is bortezomib werkzamer en effectiever dan dexamethason pulstherapie. Door het gebruik van bortezomib werd de tijd tot progressie met circa drie maanden verlengd (6,2 versus 3,5).

Over de effectiviteit van bortezomib in termen van de progressievrije en algehele overleving op een termijn langer dan de vervolgduur van het onderzoek (1 jaar) zijn nog geen gegevens gepubliceerd.

Bortezomib kan worden gebruikt bij patiënten met recidiverend multipel myeloom als thalidomide in combinatie met dexamethason of cyclofosfamide niet (meer) werkt of niet kan worden toegepast. Bij sommige patiënten is bortezomib pas werkzaam in combinatie met dexamethason.

De meest gangbare tweedelijnsbehandeling bestaat uit de combinatie van thalidomide met dexamethason of cyclofosfamide. Bortezomib is hiermee niet vergeleken. De plaats van dit middel bij de behandeling in de tweede lijn kan daarom niet worden bepaald. In dit opzicht dienen ook de resultaten van nog lopende onderzoeken waarin bortezomib wordt gecombineerd met middelen, zoals thalidomide, dexamethason, cyclofosfamide en doxorubicine, te worden afgewacht. Het gebruik van bortezomib leidt vaak tot ernstige bijwerkingen.

Velcade producent en ontwikkelaar

VELCADE is co-developed by Millennium and Ortho Biotech Oncology Research & Development, a unit of Johnson & Johnson Pharmaceutical Research & Development, L.L.C. Millennium is responsible for commercialization of VELCADE in the U.S., Janssen-Cilag is responsible for commercialization in Europe and the rest of the world. Takeda Pharmaceutical Company Limited and Janssen Pharmaceutical K.K. entered into a co-promote agreement in May 2010 for VELCADE in Japan. VELCADE is appro
ved in more than 90 countries and has been used to treat more than 160,000 patients worldwide. 

https://www.marketwatch.com/story/velcader-bortezomib-induction-maintenance-and-subcutaneous-data-in-multiple-myeloma-to-be-featured-in-oral-presentations-at-american-society-of-hematology-annual-meeting-2010-11-10?reflink=MW_news_stmp 

Versie november 2010; Auteurs: Prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink, en Drs. David J. Kopsky, artsen  

Referentie

[1] Chaudhry V, Cornblath DR, Polydefkis M, Ferguson A, Borrello I. | Characteristics of bortezomib- and thalidomide-induced peripheral neuropathy. | J Peripher Nerv Syst. | 2008 Dec;13(4):275-82.

[2] Ravaglia S, Corso A, Piccolo G, Lozza A, Alfonsi E, Mangiacavalli S, Varettoni M, Zappasodi P, Moglia A, Lazzarino M, Costa A. | Immune-mediated neuropathies in myeloma patients treated with bortezomib. | Clin Neurophysiol. | 2008 Nov;119(11):2507-12. Epub 2008 Oct 1.

Gerelateerde artikelen