Wat is een Polyneuropathie, ofwel CIAP?

Een polyneuropathie, ofwel CIAP, is een aandoening waarbij de lange zenuwen naar de benen, de voeten en de armen en handen minder goed werken. Vrijwel altijd begint deze stoornis in de voeten. Je merkt dan bijvoorbeeld op dat het gevoel en de tast in de voeten minder wordt.

Polyneuropathie, dat komt veel voor!

33511750-Kts-Dreamstime-INP-Instituut-voor-Neuropathische-Pijn Wat is een Polyneuropathie, ofwel CIAP?

Er zijn in Nederland ruim 400.000 patiënten die last hebben van een polyneuropathie. 2–8% van alle volwassenen in Nederland hebben tekenen of symptomen van een polyneuropathie, en hoe ouder je wordt, hoe groter de kans wordt.

Of het kan zijn dat je voelt alsof je op zand loopt, of alsof je op wolken loopt. Of op prikkeldraad, minder geslaagd dus! Het gevoel van een sok die je aanhebt, of een handschoen. Alsof je niet meer goed de omgeving kan aftasten.

Pijn kan ook optreden. Dat is dan vaak nare, prikkelende, stekende of brandende pijn. Die pijn reageert dan vrijwel niet op de normale pijnstillers zoals aspirine en Ibuprofen.

Als één enkele zenuw aangedaan is, heet dat een mononeuropathie (mono = één), als er meerdere zenuwen getroffen zijn, dan is de term daarvoor polyneuropathie. Poly staat voor ‘meer‘.

Probleem van polyneuropathie (CIAP) in Nederland

Dit zegt de Universiteit van Maastricht over neuropathie in een overzicht:

  • Polyneuropathieën kunnen zeer veel oorzaken hebben. Bij gebrek aan een goede richtlijn leidt dit momenteel tot een zeer grote variabiliteit in de aard en de hoeveelheid diagnostiek en verrichtingen. Enerzijds is er sprake van ‘over-diagnostiek’ en zijn er problemen met de interpretatie van uitslagen. Anderzijds worden diagnoses gemist en wordt de patiënt behandeling onthouden. Tenslotte duurt de diagnostische fase nu vaak te lang.

Het is dus kommer en kwel voor de patiënt met polyneuropathie.

Minder spierkracht bij polyneuropathie

Bij polyneuropathie is het gevoel in de huid verstoord.  Deze gevoelsstoornis is vrijwel altijd symmetrisch. Dus zowel links als rechts voel je ‘anders’ dan wat je gewend bent te voelen.

Langzaamaan kruipt de aandoening naar boven, eerst alleen voet, en dan onderbeen tot aan de knie. De handen volgen meestal wat later. Maar niet alleen het gevoel kan gestoord zijn, ook kan de spierkracht verminderd zijn. Dan spreken we van een gemengde polyneuropathie.

Naast gevoelsstoornissen kan ook pijn lastig zijn. Die pijn kan brandend zijn, of anders als je op prikkeldraad loopt, of over brandnetels. Een neuropathie is daardoor een vrij nare aandoening, die soms mensen echt gek maakt door de diepe gemene pijn in de voeten.

Er kunnen vele klachten en symptomen optreden, zoals nachtelijke spierkrampen, zelfs evenwichtsstoornissen of het dunner worden van spieren.

Klinische vormen van polyneuropathie

Bij polyneuropathie zijn er twee groepen:

  1. de diffuse Polyneuropathie en
  2. de Mononeuropathie.

De eerste is vaak sensibele van aard. Het gevoel is daarbij gestoord. En bij de mononeuropathie staat meestal het krachtsverlies op de voorgrond. In het eerste geval, als meerdere zenuwen gelijktijdig zijn aangedaan, noemen we het een diffuse polyneuropathie.  

Bij de mononeuropathie is slechts één zenuw aangedaan of enkele geïsoleerde zenuwen, dan spreken we met een mooie term van mononeuropathie multiplex.

Definitie polyneuropathie en CIAP

Het is altijd goed om een definitie te geven van een aandoening. We sluiten ons aan bij de definitie die in Nederland door een speciale werkgroep op dit gebied gemaakt is:

  • Polyneuropathie is een symmetrische aandoening van perifere zenuwen, die wordt gekenmerkt door sensibele en/of motorische afwijkingen. Die in de regel distaal meer dan proximaal en aan de benen meer dan aan de armen aanwezig zijn. Bij een polyneuropathie zijn per definitie meerdere zenuwen betrokken.

Of: het is een aandoening van de lange zenuwen in de armen en de benen, links vergelijkbaar met rechts. Waarbij zowel gevoelsstoornissen kunnen voorkomen als krachtvermindering, vooral aan de uiteinden van de benen en minder aan de armen.

Oorzaken: van liefde tot suiker

Er zijn allerlei risicofactoren en oorzaken voor het krijgen van een neuropathie. Dat gaat van vitamine B12 tekort, vitamine B6 teveel, overmaat aan alcohol, diabetes tot en met erfelijke aandoeningen. Of als bijwerkingen van chemokuren.

Een romantische oorzaak bestaat ook: de verlamming van de verliefden, de ‘paralysie des amoureux’. Een aandoening die natuurlijk door de Fransen ontdekt is. Als je met een slapende arm wakker wordt na een mooie nacht, omdat je geliefde in je armen in slaap gevallen is. Meestal is de behandeling daarvan simpel.

Was het maar altijd zo simpel. Bij het merendeel van de neuropathievormen is de oorzaak lastig te vinden en moeilijk te behandelen. De meest voorkomende oorzaak van neuropathie, diabetes, is in principe niet makkelijk behandelbaar.

Je zou denken dat bij een optimale behandeling van de suiker de neuropathie ook beter wordt, maar dat is niet zo. De diabetische neuropathie is in wezen niet alleen behandelbaar door een optimale behandeling van de suiker. Natuurlijk is een goede instelling van de suiker wel belangrijk!

Polyneuropathie door anti-kanker middelen

Medicamenten die een zogenaamde toxische polyneuropathie kunnen veroorzaken, zijn anti-kankermiddelen. Zoals vincristine, paclitaxel (Taxol®) en Cisplatine. Hoe meer je van die stoffen in je lijf gekregen hebt, hoe groter de kans op beschadiging van de zenuwen.

Gelukkig is de polyneuropathie na anti-kankerkuren in het algemeen behandelbaar en herstelbaar. Soms herstelt zich de aandoening spontaan.

Polyneuropathie en autorijden

Patiënten met een polyneuropathie hebben soms duidelijk last bij autorijden door het verminderde gevoel in de benen, een verminderde kracht van de voeten en komen de sufmakende eigenschappen van de pijnstillers voor. Een studie in de VS uit 2009 keek specifiek naar de effecten van polyneuropathie op autorijden.[1]

Versie maart 2010; Auteurs: Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink en Drs David J. Kopsky, artsen, revisie feb 2012, JMKH, revisie mei 2019, JMKH
‘Wat is een Polyneuropathie, ofwel CIAP?’

Ook interessant…

Beta-agonisten en pijnlijke neuropathie
Combi aanpak met iontoforese
Werkt Ketamine bij neuropathie?
Rituximab niet effectief bij MGUS
Koude Multifocale Motorische Neuropathie (MMN)
Dexamethason of Mycophenolate bij CIDP?
Tapentadol IR bij ernstige knie artrosepijn
ARA290 tegen neuropathische pijn
Dwarslaesie, maar zenuwbescherming door PEA
Wat is een niet-systemische Vasculitis Neuropathie?
Decubitus, doorligpijn verdwenen
Syringomyelie en brandende pijn verholpen
Werken Ayurvedische kruiden bij diabetes?
Thalidomide geeft polyneuropathie
Fibromyalgie behandelen met Amitriptyline crème

Pijnstillende crèmesClonidine crèmeKetamine crèmeSOLK of MOK?Cannabis bij DVNVragen over CannabisCIAP aanpakken

Literatuur polyneuropathie

  1. Bromberg MB, Smith AG (eds): Handbook of Peripheral Neuropathy. Taylor & Francis Group, FL, 2005
  2. Dyck PJ et al (eds): Peripheral Neuropathy. Saunders, Philadelphia, 2005
  3. Harati Y (ed): Neurologic Clinics. Peripheral Neuropathies. Elsevier Saunders, Philadelphia, 2007, pp 1–330
  4. Mendell JR et al: Diagnosis and Management of Peripheral Nerve Disorders. Oxford University Press, NY, 2001
  5. Notermans NC, Wokke JHJ, Franssen H et al. Chronic idiopathic polyneuropathy presenting in middle or old age: a clinical and electrophysiological study of 75 patients. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1993;56:1066-71.
  6. Rosenberg NR, Portegies P, Visser M de, Vermeulen M. Diagnostic investigation of patients with chronic polyneuropathy: evaluation of a clinical guideline. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2001;71:205-9.
  7. Molenaar DSM, Vermeulen M, Haan RJ de. Comparison of electrodiagnostic criteria for demyelination in patients with chronic inflammatory demyelinating polyneuropathy (CIDP). J Neurol 2002;249:400-3.
  8. Franssen H, Jennekens FGI, Vermeulen M. Chronic inflammatory neuropathies. In: Emery AEH (ed). Diagnostic criteria for neuromuscular disorders. 2nd edition. 1998.

Versie maart 2010; Auteurs: Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink en Drs David J. Kopsky, artsen, revisie feb 2012, Prof. dr. J.M. Keppel Hesselink, revisie mei 2019, JMKH
‘Wat is een Polyneuropathie, ofwel CIAP?’

Bekijk hier onze video’s over Polyneuropathie en CIAP.


Referentielijst

[1] Cho SC, Katzberg HD, Rama A, Kim BJ, Roh H, Park J, Katz J, So YT. | Driving with polyneuropathy. | Muscle Nerve. | 2010 Mar;41(3):324-8.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*