Neuropathie door medicijnen

Neuropathie en neuropathische pijn door medicijnen: In het geneesmiddelenbulletin van april 2014 ruime aandacht voor bijwerkingen van geneesmiddelen op het gebied van zenuwen en zenuwpijnen.

34298902-Alexander-Raths-Dreamstime-INP-Instituut-voor-Neuropathische-Pijn neuropathie door geneesmiddel

Het GeBu definieert een perifere neuropathie als een aandoening van de perifere zenuwen die kan leiden tot motorische symptomen, zoals krampen, of sensibele, zoals tintelingen of doofheid in de armen of benen of delen daarvan en in ernstiger gevallen tot beperkingen bij alledaagse activiteiten of zelfs verlamming.

Over de oorzaken wordt opgemerkt dat de belangrijkste oorzaak van perifere neuropathie diabetes mellitus is. Schade aan zenuwcellen wordt daarbij veroorzaakt door een hoge bloedglucoseconcentratie. Mogelijk leidt dit tot beschadigingen van kleine bloedvaatjes en zo tot een verminderde bloedtoevoer van de zenuwen.

Verschillende oorzaken

Een andere hypothese is dat een hoge glucoseconcentratie in de zenuwcel kan leiden tot schade aan de zenuwen. De pijnklachten van diabetische neuropathie beginnen gewoonlijk in de voeten en kunnen later ontstaan in de handen.

Een perifere neuropathie kan ook het gevolg zijn van een infectie, zoals gordelroos of herpes zoster (postherpetische neuralgie), de ziekte van Lyme (neuroborreliose) of een infectie met het humane immunodeficiëntie virus (HIV).

De neuropathie kan ook een metabole oorzaak hebben, zoals een vitaminedeficiëntie, bijvoorbeeld een tekort aan thiamine (vitamine B1), pyridoxine (vitamine B6) of cyanocobalamine (vitamine B12). Maar ook een teveel aan vitamine B6 is slecht voor de zenuwen.

Immunologische stoornissen

Verder komen perifere neuropathieën ook voor bij immunologische stoornissen (bv. het syndroom van Guillain-Barré), bij verschillende soorten kanker, bij  erfelijke aandoeningen, of kunnen ze ontstaan als zenuwen worden afgeklemd (drukneuropathie bijvoorbeeld na een hernia of bij het Carpaal tunnel syndroom), na een trauma, alcoholmisbruik of na intoxicaties met chemicaliën en zware metalen.

Ook geneesmiddelen kunnen perifere neuropathieën veroorzaken, en daar gaat het in dit GeBu artikel over.

Vervolgens worden een groot aantal klassen van geneesmiddelen besproken, maar er wordt geen enkele aandacht besteedt aan de statines, helaas.

Anti-biotica en polyneuropathie

Ook anti-biotica kunnen neuropathie veroorzaken, zoals linezolid (Zyvoxid). De neuropathie wordt gezien als Zyvoxid langer dan 28 dagen wordt gebruikt. Zowel perifere neuropathie en neuropathische pijn als opticus neuropathie (neuropathie van de oogzenuw) komen voor.[1][2][3] Maar zelfs de oorzenuw kan worden aangedaan.[4]

Colchicine te veel bijwerkingen, waaronder neuropathie

In het tijdschrift Folia Pharmacotherapeutica. 2009;36(11):99 staat een artikel met als titel: Geneesmiddelenbewaking: colchicine-intoxicatie als gevolg van interactie met CYP3A4- inhibitoren of inhibitoren van P-glycoproteïne.

In dat artikel wordt gesteld dat het anti-jicht middel colchicine nog te vaak voorgeschreven wordt als eerstelijnsmiddel bij een acute jichtaanval, terwijl dit geen eerste keuzemiddel is, gezien de bijwerkingen. Beter is het geven van NSAIDs of corticosteroïden (naast ijs applicatie en rust).

Deze stof geeft veel interacties en ook veel bijwerkingen. Daarover wordt gezegd: Symptomen van colchicine-intoxicatie zijn o.a. gastrointestinale stoornissen (o.a. ernstige diarree), myopathie (spierpijn of -zwakte, eventueel gaande tot rhabdomyolyse), neuropathie, beenmergdepressie, nier- en leveraantasting.

Dus zowel neuropathie als myopathie kunnen optreden.

Polyneuropathie na beta interferon

Polyneuropathie na beta-interferon (zoals Rebif) is een zeldzame bijwerking. Enkele jaren geleden beschreef een onderzoeksgroep zes patiënten die met interferon beta (IFNbeta) behandeld werden en die een polyneuropathie ontwikkelden. Vooral als je MS hebt, kan dit zeer verwarrend zijn, omdat de symptomen van polyneuropathie op die van MS kunnen lijken.

Bij het stoppen van de therapie verdwenen de symptomen bij de meeste patiënten.[5][6] Polyneuropathie was al bekend na alfa-interferon.[7] Patiënten met MS die interferon therapie krijgen en nieuwe symptomen zoals prikkelende voeten en brandende pijn ontwikkelen, dienen dus dit te weten.

Amiodaron en neuro artropathie

Amiodarone is een middel dat wel gebruikt wordt bij patiënten met hartproblemen. Het is duidelijk dat ook deze stof, die niet zo veel voorgeschreven wordt neuropathie kan veroorzaken.

Bij het onderzoek kan je zien dat de zenuwen beschadigd worden door deze stof.[8] De neuropathie is zowel sensibel als motorisch.[9] Afwijkingen in spieren en zenuwen door amiodarone zijn al meer dan 30 jaar bekend.[10]

Amiodaron is een middel dat hartritmestoornissen tegen gaat. Het wordt vooral voorgeschreven bij boezem fibrilleren (snelle samentrekking van de hartboezems) en ventrikelaritmieën. Amiodaron vertraagt de impulsgeleiding en vermindert daardoor de prikkelbaarheid van het hart. Amiodaron is in 1962 ingevoerd. 

Bij langdurig gebruik kan een bijwerking zijn de ontwikkeling van een Charcot voet. Dat is een ernstige afwijking op basis van een neuropathie, waarbij voetzweren en vervormingen van de botten in de voet optreden. Deze neuropathische bijwerking is in 2009 voor het eerst gemeld.[11]

De Charcot voet wordt ook wel als zeldzaamheid gezien bij bijvoorbeeld Lyme.[12] Maar het meest komt de voetstoornis voor bij diabetes. In de bijsluitertekst van amiodaron staat dat neuropathie als mogelijke bijwerking van deze stof.

Bron

Bronnen over medicijnen die neuropathie kunnen geven: Geneesmiddelenbewaking: colchicine-intoxicatie als gevolg van interactie met CYP3A4- inhibitoren of inhibitoren van P-glycoproteïne. Folia Pharmacotherapeutica. 2009;36(11):99. 

December 2009, Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink
‘Neuropathie door medicijnen’

Neuropathie door medicijnen

Bekijk hier de video’s van onze artsen.


Referentielijst

[1] Cleveland KO, Gelfand MS. | Optic neuropathy following linezolid use in a patient with acute lymphocytic leukemia. | Clin Infect Dis. | 2009 Aug 15;49(4):645-6; author reply 646.

[2] Joshi L, Taylor SR, Large O, Yacoub S, Lightman S. | A case of optic neuropathy after short-term linezolid use in a patient with acute lymphocytic leukemia. | Clin Infect Dis. | 2009 Apr 1;48(7):e73-4.

[3] Linam WM, Wesselkamper K, Gerber MA. | Peripheral neuropathy in an adolescent treated with linezolid. | Pediatr Infect Dis J. | 2009 Feb;28(2):149-51.

[4] Brennan K, Jones BL, Jackson L. | Auditory nerve neuropathy in a neonate after linezolid treatment. | Pediatr Infect Dis J. | 2009 Feb;28(2):169.

[5] Ekstein D, Linetsky E, Abramsky O, Karussis D. | Polyneuropathy associated with interferon beta treatment in patients with multiple sclerosis. | Neurology. | 2005 Aug 9;65(3):456-8.

[6] Kieseier BC, Hartung HP. | Polyneuropathy associated with interferon beta treatment in patients with multiple sclerosis. | Neurology. | 2006 Mar 28;66(6):955; author reply 955.

[7] Tunca A, Erbayrak M, Aytaç S, Türkay C. | Axonal neuropathy and hearing loss associated with alpha interferon treatment in chronic hepatitis B: a case report. | Turk J Gastroenterol. | 2004 Jun;15(2):97-9.

[8] Jacobs JM, Costa-Jussà FR. | The pathology of amiodarone neurotoxicity. II. Peripheral neuropathy in man. | Brain. | 1985 Sep;108 ( Pt 3):753-69.

[9] Pellissier JF, Pouget J, Cros D, De Victor B, Serratrice G, Toga M. | Peripheral neuropathy induced by amiodarone chlorhydrate. A clinicopathological study. | J Neurol Sci. | 1984 Feb;63(2):251-66.

[10] Meier C, Kauer B, Müller U, Ludin HP. | Neuromyopathy during chronic amiodarone treatment. A case report. | J Neurol. | 1979 Jan 5;220(4):231-9.

[11] Dhatariya K, Gooday C, Murchison R, Bullen B, Hutchinson R. | Pedal neuroarthropathy in a nondiabetic patient as a result of long-term amiodarone use. | J Foot Ankle Surg. | 2009 May-Jun;48(3):362-4.

[12] Adams HB, Blasko GA, DiDomenico LA. | An unusual case of bilaterally symmetrical neuropathic osteoarthropathy of the midfoot as a result of lyme disease-induced peripheral neuropathy: a case report. | Foot Ankle Int. | 2002 Feb;23(2):155-7.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*