HIV en AIDS pijn behandelen

AIDS en HIV pijn kunnen zowel door het ziekteproces ontstaan, als door bijwerkingen van enkele anti-AIDS middelen. Deze middelen kunnen namelijk neurotoxisch zijn, giftig voor de zenuwen. En HIV zelf veroorzaakt chronische ontstekingen in het zenuwweefsel.

19995123-Dreamstime-INP-Instituut-voor-Neuropathische-Pijn hiv aidsPijn bij HIV neuropathie reageert helaas niet op de meest voorgeschreven pijnstiller, Pregabaline (Lyrica), noch op andere veel gekozen pijnstillers (zoals Amitriptyline). Er moet dus iets anders verzonnen worden.

De neuropathische pijn bij AIDS, en de AIDS- of HIV-vermoeidheid kunnen we via enkele verschillende behandelingen benaderen, die we in ons Instituut samengesmeed hebben tot een anti-HIV-pijn-behandelprotocol.

Dit protocol steunt vooral op de inzet van natuurlijke middelen, waarbij we pogen om pijn te verminderen, ontstekingen tegengaan, en de zenuw beschermen. We zetten ook gespecialiseerde pijnstillende crèmes in. Tot nu toe reageerden enkele patiënten goed op dit protocol.

Placebo’s

Enkele jaren geleden werden de resultaten gepubliceerd van een groot onderzoek naar de waarde van een van het meest voorgeschreven pijnmiddel tegen neuropathische pijn:

Pregabaline (Lyrica). De studie liet zien dat deze bekende stof niet werkzamer was dan placebo.[1]. Andere studies hadden al eerder aangetoond dat andere vaak voorgeschreven pijnstillers, zoals Amitriptyline en mexiletine ook onwerkzaam zijn.[2][3]

Bovendien leiden de bijwerkingen vaak tot cognitieve stoornissen (verwardheid, geheugen problemen) [4] De slechte effectiviteit en de problemen van de bijwerkingen zijn ook de ervaring van vele HIV patiënten. Ook combinaties tussen acupunctuur en deze middelen leidt niet tot adequate pijnstilling.[5] Wij hebben jaren gezocht naar een goed alternatief voor deze stoffen en hebben dat ook gevonden.

Neuropathie door anti-AIDS middelen

HIV Neuropathie en neuropathie-gerelateerde klachten komen steeds vaker voor bij AIDS en HIV positieve patiënten.[6][7][8]

De perifere neuropathie kan dus en samenhangen met HIV en ook een bijwerking zijn van diverse HIV-remmers. Vooral de ‘nucleoside reverse transcriptase inhibitors’ (NRTIs), ook wel de “d-drugs” genoemd, veroorzaken neuropathische klachten: ddI: Didanosine, Videx® ddC: Zalcitabine, Hivid® d4T: Stavudine, Zerit®.

De NRTIs Stavudine/didehydro-deoxythymidine/d4T, didanosine/2′,3′-dideoxyinosine/ddI, en zalcitabine/2′,3′-dideoxycytidine/ddC), zijn allen neurotoxisch en veroorzaken een dosis-afhankelijke perifere neuropathie. Dat betekent hoe hoger de dosering, hoe meer kans op neuropathie.

Andere NRTIs (3TC [Epivir®  en AZT [Retrovir®], en abacavir [Ziagen®], samen met de non-nucleoside reverse transcriptase inhibitors (NNRTIs) en de protease inhibitors, hebben die bijwerking minder.

Als de neuropathie veroorzaakt wordt door een bijwerking van een anti-viraal middel stopt de internist vaak met dat middel. De neuropathische pijn is echter lastig te behandelen, en meest voor de hand liggende middelen zijn niet effectief [9]:

  • Unfortunately, many conventional agents utilized as pharmacologic therapy for neuropathic pain are not effective for providing satisfactory analgesia in painful HIV-related distal sensory polyneuropathy, because the molecular mechanisms of the painful HIV-SDP are not clear in detail.

Behandeling van HIV en AIDS pijn

Het is duidelijk geworden uit vele studies besproken in de inleiding van dit stuk, dat klassieke pijnstillers bij HIV  neuropathische pijn niet werkzaam zijn. Dat bovendien vele mensen last hebben van de bijwerkingen. Vandaar dat we een bijwerkingsvrije en effectieve behandelwije hebben proberen te ontwikkelen. Hieronder de componenten daarvan.

In ons behandelprotocol voor neuropathische pijn hebben we enkele interventies opgenomen, op basis van onderzoek en patiënten rapportages.[10][11][12] Een ervan die we veel hanteren is bijvoorbeeld Palmitoylethanolamide (PEA), een zogenaamde PPAR receptor agonist en een natuurlijke stof en supplement.[13]

Deze stof is niet alleen ontstekingsremmend en pijnstillend, maar beschermd de zenuwen ook tegen schadelijke invloeden, zoals bijvoorbeeld giftigheid en bijwerkingen van anti-kanker middelen.[14][15][16][17][18][19] Daarnaast, en misschien wel het belangrijkst, remt Palmitoylethanolamide de pathologische interacties tussen glia en de zenuwcel, die hierboven afgebeeld staat, en versterkt de afweer tegen infecties.[20][21]

1. Bindweefsel in ruggenmerg

Verder lijkt het van groot belang dat in een HIV model van neuropathische pijn Palmitoylethanolamide-afbraak remmende stoffen een positief effect hebben, en tot minder pijn leiden.[22] Cannabis werkt mogelijk ook via een vergelijkbaar mechanisme, en zou als pijnstilling zeker ook overwogen dienen te worden.[23]

Er zijn veel factoren die bijdragen aan de neuropathische pijn, waaronder ook het bindweefsel in het ruggenmerg (glia). Dat is de meest moderne visie rond HIV neuropathische pijn en het wordt genoemd spinal microgliosis. Spinale microgliose is ook een van de redenen dat wij met de glia-modulator en pijnstiller Palmitoylethanolamide werken.[24]

De dosering bij HIV neuropathie is: begin 1-2 maanden met 3 capsules van 400 mg/dag, bij onvoldoende effect verhoog de dosis tot het dubbele voor nog een maand. Evalueer de effecten dan na 2-3 maanden. Bij onvoldoende effect stoppen, bij voldoende effect proberen de dagelijkse dosis terug te brengen op 3 maal 400 mg.

2. Overige middelen

Wij werken in onze behandelcentrum voor neuropathische pijn ook met een cocktail van bepaalde PEA aanvullende beschermende middelen tegen de bijwerkingen van de anti-AIDS-middelen. Deze middelen hebben ook in bepaalde gevallen een pijnstillende werking. Acetyl-l-Carnitine (ALC) is daar een voorbeeld van.[25] Over deze natuurlijke stof werd kortgeleden nog opgemerkt dat de effecten op basis van meer dan 1700 patiënten zinvol zijn:

  • Double-blinded studies involved 1773 patients. Statistical evaluations evidenced reduction of pain, improvements of nerve function and trophism. In conclusion, ALC represents a consistent therapeutic option for peripheral neuropathies, and its complex effects, neurotrophic and analgesic, based on epigenetic mechanism, open new pathways in the study of peripheral nerve disease management.

3. PENS als zinvol

Acupunctuur is vermoedelijk niet zinvol.[5]
Soms zetten we in sommige gevallen een bepaalde stimulatie van de zenuwen in, waardoor pijnsignalen verminderen, de PENS genoemd.[27][28] Dat laatste doen we op een voorzichtige wijze, omdat soms mensen met neuropathische pijn juist verergering ervaren na elektrische stimulatie van de zenuwen. In gecontroleerde studies lijkt PENS een zekere pijnstilling te kunnen veroorzaken.[29]

4. Cannabis

Ook Cannabis kan ingezet worden bij HIV pijnlijke neuropathie.[30][31] Capsaisine crème of pleisters worden ook wel ingezet.[32][33][34] Capsaicine crème werkt allen bij een enkele patiënt (10%; NNT=10). Veel patiënten vinden Capsaicine echter te veel branden op de huid, en Cannabis roken, daar kiezen sommigen ook liever niet voor. Het gebruik van Wietolie zou daarvoor een alternatief kunnen zijn.

5. Capsaicine crème

Bij pijnlijke HIV neuropathie beschrijven artsen uit het Mount Sinai ziekenhuis in New York dat het zinvol kan zijn om hele sterke Capsaicine crème voor te schrijven.

De sterkte werd alsvolgt omschreven:

  • This open-label, 12-week pilot study assessed the efficacy, tolerability, and safety of a high-concentration Capsaicin dermal patch (NGX-4010; Capsaicin, 640microg/cm2, 8% w/w) to treat painful HIV-associated distal sensory polyneuropathy (DSP).

De resultaten waren veelbelovend:

  • This study demonstrates that treatment of painful HIV-associated neuropathy with a single application of NGX-4010, a high-concentration Capsaicin patch, was feasible, well tolerated, and associated with significant reduction in pain over the 12 weeks studied. No safety concerns were identified. [35]

Aangezien hier een pleister gebruikt werd, moeten we in Nederland als we dit willen gebruiken met de apotheek overleggen of een hogere concentratie in crème gemaakt kan worden dan de gebruikelijke 0,075% FNA. Het is zeker een overleg waard.

6. Lokale pijnstillende crèmes bij HIV en AIDS

Wij hebben een serie pijnstillende crèmes ontwikkeld. Bij HIV pijn beginnen we meestal met een 10% Ketamine crème. De crèmes worden door een gespecialiseerde apotheker gemaakt en zijn bewezen effectief bij neuropathische pijn.[36] De crèmes verlichten de pijn bij de meeste patiënten binnen 30 minuten na opbrengen.

Aanvullende literatuur

  • Famularo-G. Moretti,S. et al: Acetyl-Carnitine deficiency in AIDS patients with neurotoxicity on treatment with antiretroviral nucleoside analogues. AIDS 1997,11:185-190.
  • Shlay-JC, Chaloner-K et al: Acupuncture and Amitriptyline for pain due to hiv-related peripheral neuropathie: A randomized controlled trial. JAMA nov 11 1998 vol 280. No.18.
  • Tosches-WA, Cohen-CJ, Day-JM: A pilot study of acupuncture for the symptomatic treatment of hiv associated peripheral neuropathy (PN). Int Conf AIDS. 1992 Jul 19-24; 8(3):141 (abstract no. PuB 7554).
  • Nasta-P, Carosi-GP et al: Efficacy of a standardized acupuncture regimen for neuropathic pain in HIV patients. Int Conf AIDS. 1998;12:1083 (abstract no. 60453).
  • Galantino-ML, Okoro-Eke-ST et al: Use of noninvasive electroacupunture for the treatment of HIV-related peripheral neuropathy: A pilot study. J Altern Complement Med. 1999 (5):135-142.
  • Hart AM, Wilson AD, Montovani C et al. Acetyl-l-Carnitine: a pathogenesis based treatment for HIV-associated antiretroviral toxic neuropathy. AIDS 2004; 18: 1549-1560.
  • Sima AA, Calvani M, Mehra M et al. Acetyl-l-Carnitine imoproves pain, nerve regeneration, and vibratory perception in patients with chronic diabetic neuropathy: an analysis of two randomized placebo-controlled trials. Diabetes Care 2005; 28: 89-94.

En ook vanaf 2009 blijven artikelen die de pijnverminderende werkzaamheid van bijvoorbeeld het Acetyl-l-Carnitine bij AIDS neuropathie steunen verschijnen.[37]

Versie oktober 2009; Auteurs: Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink, en Drs. David J. Kopsky, artsen, revisie juni 2015, Prof. dr. J.M. Keppel Hesselink
‘HIV en AIDS pijn behandelen’

Bekijk hier onze video’s over pijn bij HIV en Aids.

Ook interessant…

Lidocaine pleisters hebben weinig voordelen
Onze behandeling bij diabetische neuropathie
Reguliere behandeling neuropathie moeilijk
De proef (test) van Romberg
Wat is Amyotrofe schouderneuralgie?
Waarom ben je moe bij Multiple Sclerose (MS)?
Wat is de oorzaak van kaakpijn?
Literatuur over CRPS behandelingen
Beta-agonisten en pijnlijke neuropathie
Capsaicine crème bij neuropathie pijn
Rituximab niet effectief bij MGUS Polyneuropathie
Aldose Reductase Inhibitor studies

Pijnstillende crèmesClonidine crèmeKetamine crèmeSOLK of MOK?Cannabis bij DVNVragen over CannabisCIAP aanpakken


Referentielijst

[1] Simpson DM, Schifitto G, Clifford DB, Murphy TK, Durso-De Cruz E, Glue P, Whalen E, Emir B, Scott GN, Freeman R; 1066 HIV Neuropathy Study Group. | Pregabalin for painful HIV neuropathy: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. | Neurology. | 2010 Feb 2;74(5):413-20.

[2] Kieburtz K1, Simpson D, Yiannoutsos C, Max MB, Hall CD, Ellis RJ, Marra CM, McKendall R, Singer E, Dal Pan GJ, Clifford DB, Tucker T, Cohen B. | A randomized trial of amitriptyline and mexiletine for painful neuropathy in HIV infection. AIDS Clinical Trial Group 242 Protocol Team. | Neurology. | 1998 Dec;51(6):1682-8.

[3] Kemper CA1, Kent G, Burton S, Deresinski SC. | Mexiletine for HIV-infected patients with painful peripheral neuropathy: a double-blind, placebo-controlled, crossover treatment trial. | J Acquir Immune Defic Syndr Hum Retrovirol. | 1998 Dec 1;19(4):367-72.

[4] Cysique LA1, Maruff P, Brew BJ. | Valproic acid is associated with cognitive decline in HIV-infected individuals: a clinical observational study. | BMC Neurol. | 2006 Dec 6;6:42.

[5] Shlay JC, Chaloner K, Max MB, Flaws B, Reichelderfer P, Wentworth D, Hillman S, Brizz B, Cohn DL. | Acupuncture and amitriptyline for pain due to HIV-related peripheral neuropathy: a randomized controlled trial. Terry Beirn Community Programs for Clinical Research on AIDS. | JAMA. | 1998 Nov 11;280(18):1590-5.

[6] Power C, Boissé L, Rourke S, Gill MJ. | NeuroAIDS: an evolving epidemic. | Can J Neurol Sci. | 2009 May;36(3):285-95.

[7] Letendre SL, Ellis RJ, Everall I, Ances B, Bharti A, McCutchan JA. | Neurologic complications of HIV disease and their treatment. | Top HIV Med. | 2009 Apr-May;17(2):46-56.

[8] Ellis RJ, Marquie-Beck J, Delaney P, Alexander T, Clifford DB, McArthur JC, Simpson DM, Ake C, Collier AC, Gelman BB, McCutchan JA, Morgello S, Grant I; CHARTER Group. | Human immunodeficiency virus protease inhibitors and risk for peripheral neuropathy. | Ann Neurol. | 2008 Nov;64(5):566-72.

[9] Hao S1. | The Molecular and Pharmacological Mechanisms of HIV-Related Neuropathic Pain. | Curr Neuropharmacol. | 2013 Sep;11(5):499-512. doi: 10.2174/1570159X11311050005.

[10] Ellis RJ, Toperoff W, Vaida F, van den Brande G, Gonzales J, Gouaux B, Bentley H, Atkinson JH. | Smoked medicinal cannabis for neuropathic pain in HIV: a randomized, crossover clinical trial. | Neuropsychopharmacology. | 2009 Feb;34(3):672-80. Epub 2008 Aug 6.

[11] Herzmann C, Whiting SJ, Thomas M, Byrne P, Johnson MA, Youle M. | Pharmacokinetics of acetyl-L-carnitine given in single or multiple doses to HIV-1 Infected patients with toxic peripheral polyneuropathy. | Open AIDS J. | 2008;2:39-42. Epub 2008 Jun 4.

[12] Simpson DM, Brown S, Tobias J; NGX-4010 C107 Study Group. | Controlled trial of high-concentration capsaicin patch for treatment of painful HIV neuropathy. | Neurology. | 2008 Jun 10;70(24):2305-13.

[13] Freitag CM1, Miller RJ1. | Peroxisome proliferator-activated receptor agonists modulate neuropathic pain: a link to chemokines? | Front Cell Neurosci. | 2014 Aug 20;8:238. doi: 10.3389/fncel.2014.00238. eCollection 2014.

[14] Truini A, Biasiotta A, Di Stefano G, Cesa SL, Leone C, Cartoni C, Federico V, Petrucci MT, Cruccu G. | Palmitoylethanolamide Restores Myelinated-Fibre Function in Patients with Chemotherapy-Induced Painful Neuropathy. | CNS Neurol Disord Drug Targets. | 2012 Jan 10. [Epub ahead of print]

[15] Alhouayek M1, Muccioli GG2. | Harnessing the anti-inflammatory potential of palmitoylethanolamide. | Drug Discov Today. | 2014 Oct;19(10):1632-9. doi: 10.1016/j.drudis.2014.06.007. Epub 2014 Jun 17.

[16] Mattace Raso G1, Russo R1, Calignano A2, Meli R1. | Palmitoylethanolamide in CNS health and disease. | Pharmacol Res. | 2014 Aug;86:32-41. doi: 10.1016/j.phrs.2014.05.006. Epub 2014 May 17.

[17] Fidaleo M, Fanelli F, Ceru MP, Moreno S1. | Neuroprotective properties of peroxisome proliferator-activated receptor alpha (PPAR?) and its lipid ligands. | Curr Med Chem. | 2014;21(24):2803-21.

[18] Skaper SD, Facci L, Giusti P. | Glia and Mast Cells as Targets for Palmitoylethanolamide, an Anti-inflammatory and Neuroprotective Lipid Mediator. | Mol Neurobiol. | 2013 Oct;48(2):340-52. doi: 10.1007/s12035-013-8487-6. Epub 2013 Jun 28.

[19] Kapoor S. | Emerging neuroprotective effects of N-palmitoylethanolamide besides its significant antinociceptive effects. | Pain Med. | 2013 May;14(5):773-4. doi: 10.1111/pme.12118. Epub 2013 Apr 12.

[20] Redlich S1, Ribes S, Schtze S, Nau R. | Palmitoylethanolamide stimulates phagocytosis of Escherichia coli K1 by macrophages and increases the resistance of mice against infections. | J Neuroinflammation. | 2014 Jun 14;11:108. doi: 10.1186/1742-2094-11-108.

[21] Skaper SD, Facci L, Giusti P. | Mast cells, glia and neuroinflammation: partners in crime? | Immunology. | 2013 Sep 11. doi: 10.1111/imm.12170. [Epub ahead of print]

[22] Nasirinezhad F1, Jergova S1, Pearson JP2, Sagen J3. | Attenuation of persistent pain-related behavior by fatty acid amide hydrolase (FAAH) inhibitors in a rat model of HIV sensory neuropathy. | Neuropharmacology. | 2014 Dec 5. pii: S0028-3908(14)00440-7. doi: 10.1016/j.neuropharm.2014.11.024. [Epub ahead of print]

[23] Larriviere DG. | Medical marijuana for HIV-associated sensory neuropathy: legal and ethical issues. | Continuum (Minneap Minn). | 2014 Oct;20(5 Peripheral Nervous System Disorders):1426-9. doi: 10.1212/01.CON.0000455871.22814.e3.

[24] Blackbeard J1, Wallace VC, O'Dea KP, Hasnie F, Segerdahl A, Pheby T, Field MJ, Takata M, Rice AS. | The correlation between pain-related behaviour and spinal microgliosis in four distinct models of peripheral neuropathy. | Eur J Pain. | 2012 Nov;16(10):1357-67. doi: 10.1002/j.1532-2149.2012.00140.x. Epub 2012 Mar 29.

[25] Scarpini E1, Sacilotto G, Baron P, Cusini M, Scarlato G. | Effect of acetyl-L-carnitine in the treatment of painful peripheral neuropathies in HIV+ patients. | J Peripher Nerv Syst. | 1997;2(3):250-2.

[26] Shlay JC, Chaloner K, Max MB, Flaws B, Reichelderfer P, Wentworth D, Hillman S, Brizz B, Cohn DL. | Acupuncture and amitriptyline for pain due to HIV-related peripheral neuropathy: a randomized controlled trial. Terry Beirn Community Programs for Clinical Research on AIDS. | JAMA. | 1998 Nov 11;280(18):1590-5.

[27] Slotty PJ1, Vesper J, Pohlmeier K, Wille C. | Predicting outcome in peripheral nerve stimulation for chronic neuropathic pain. | Neuromodulation. | 2013 Sep-Oct;16(5):483-8; discussion 488-9. doi: 10.1111/ner.12091. Epub 2013 Aug 6.

[28] Heidland A1, Fazeli G, Klassen A, Sebekova K, Hennemann H, Bahner U, Di Iorio B. | Neuromuscular electrostimulation techniques: historical aspects and current possibilities in treatment of pain and muscle waisting. | Clin Nephrol. | 2013 Jan;79 Suppl 1:S12-23.

[29] Raphael JH1, Raheem TA, Southall JL, Bennett A, Ashford RL, Williams S. | Randomized double-blind sham-controlled crossover study of short-term effect of percutaneous electrical nerve stimulation in neuropathic pain. | Pain Med. | 2011 Oct;12(10):1515-22. doi: 10.1111/j.1526-4637.2011.01215.x. Epub 2011 Aug 23.

[30] Abrams DI1, Guzman M. | Cannabis in cancer care. | Clin Pharmacol Ther. | 2015 Mar 16. doi: 10.1002/cpt.108. [Epub ahead of print]

[31] Abrams DI, Jay CA, Shade SB, Vizoso H, Reda H, Press S, Kelly ME, Rowbotham MC, Petersen KL. | Cannabis in painful HIV-associated sensory neuropathy: a randomized placebo-controlled trial. | Neurology. | 2007 Feb 13;68(7):515-21.

[32] Katz NP1, Mou J, Paillard FC, Turnbull B, Trudeau J, Stoker M. | Predictors of Response in Patients with Post-herpetic Neuralgia and HIV-associated Neuropathy Treated with the 8% Capsaicin Patch (Qutenza). | Clin J Pain. | 2014 Dec 11. [Epub ahead of print]

[33] Stavros K1, Simpson DM. | Understanding the etiology and management of HIV-associated peripheral neuropathy. | Curr HIV/AIDS Rep. | 2014 Sep;11(3):195-201. doi: 10.1007/s11904-014-0211-2.

[34] Phillips TJ1, Cherry CL, Cox S, Marshall SJ, Rice AS. | Pharmacological treatment of painful HIV-associated sensory neuropathy: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. | PLoS One. | 2010 Dec 28;5(12):e14433. doi: 10.1371/journal.pone.0014433.

[35] Simpson DM, Estanislao L, Brown SJ, Sampson J. | An open-label pilot study of high-concentration capsaicin patch in painful HIV neuropathy. | J Pain Symptom Manage. | 2008 Mar;35(3):299-306. Epub 2007 Oct 23.

[36] Kopsky DJ1, Keppel Hesselink JM, Bhaskar A, Hariton G, Romanenko V, Casale R. | Analgesic effects of topical ketamine. | Minerva Anestesiol. | 2015 Apr;81(4):440-9. Epub 2014 May 22.

[37] Valcour V, Yeh TM, Bartt R, Clifford D, Gerschenson M, Evans SR, Cohen BA, Ebenezer GJ, Hauer P, Millar L, Gould M, Tran P, Shikuma C, Souza S, McArthur JC; AIDS Clinical Trials Group (ACTG) 5157 protocol team. | Acetyl-l-carnitine and nucleoside reverse transcriptase inhibitor-associated neuropathy in HIV infection. | HIV Med. | 2009 Feb;10(2):103-10.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*