De indeling van perifere neuropathie

De indeling van perifere neuropathie is niet makkelijk, want de ene neuropathie is de andere niet. Er zijn veel verschillende manieren waarop aandoeningen die gepaard gaan met polyneuropathie ingedeeld kunnen worden.

Groepen van symptomen

46215979-Mardzpe-Dreamstime-INP-Instituut-voor-Neuropathische-Pijn indeling perifere neuropathie
Neuropathie verbeeld als prikkeldraad

Voor patiënten zou het handig zijn als we de neuropathie vormen zouden indelen naar wat patiënten zelf ervaren, dus naar de symptomen. Maar dat werkt niet goed.

Er zijn vanuit de patiënt gezien eigenlijk drie grote groepen van symptomen:

  1. verminderd gevoel en tast (stoornis sensibele zenuwen),
  2. verminderde kracht (stoornis motorische zenuwen) en
  3. stoornissen in autonome functies, zoals hart, darmen, blaas.

Maar die symptomen komen vaak voor bij veel verschillende neuropathieën. Bijvoorbeeld bij diabetische neuropathie vind je vaak symptomen uit alle drie groepen. Dus wat is het beste?

Een stukje geschiedenis

Ongeveer honderd jaar geleden noemde men polyneuropathie een ontsteking, een ‘itis’, zoals dat dan heet. En die polyneuritis werd omschreven als een algemene verspreid voorkomende ontsteking of degeneratie van de zenuwen.

Symmetrisch in de verdeling van de symptomen en in het algemeen vooral van de zenuwen naar armen en benen, waarbij vooral de einden van die zenuwen aangedaan zijn. Dat verklaart de naam: perifere neuritis. Behalve dat we tegenwoordig niet meer van een neuritis spreken, maar van een neuropathie, is er niet veel veranderd in de definitie van polyneuropathie.

Hieronder een indeling van neuropathie vormen uit 1913. Grappig is dat die indeling in wezen nu ook nog bestaat.

Soorten neuropathie  

  1. De eerste groep is de toxische neuropathie, door een giftige stof. De alcohol neuropathie is daar een vorm van, maar ook de neuropathie als bijwerking van anti-kanker middelen. En vroeger zag je natuurlijk allerlei vreselijke vergiftigingen, zoals met arsenicumen, lood en dergelijke.
  2. De tweede groep zijn neuropathieën door infecties, die kennen we nu ook, zoals de HIV neuropathie, of de neuropathie bij de ziekte van Lyme.
  3. De derde groep zijn de neuropathie vormen door metabole (stofwisselings)oorzaken, zoals de diabetische neuropathie.
  4. De vierde groep zijn de neuropathieën van onbekende origine. Die groep noemen we nu idiopathisch, dat betekent dat we het niet weten.

Indeling op basis van symptomen en ziekteproces 

In het ziekenhuis Leyenburg (Den Haag) ontwikkelden neurologen de volgende indeling van de verschillende vormen van perifere polyneuropathieën. Het is boeiend om te zien dat deze indeling berust op de verdeling van de symptomen van de neuropathie en de pathologische anatomie van de aandoening.  Hier volgt die indeling uit Den Haag:

indeling perifere neuropathie INP

Een andere indeling van neuropathie vormen is op basis van de oorzaken, waarbij je de neuropathie omschrijft met de oorzaak. Voorbeelden: diabetische neuropathie en erfelijke neuropathie. 

De moderne indeling van neuropathie: van liefde tot suiker

Het lijkt het meest logisch om neuropathie in te delen volgens de oorzaak, in zoverre we die tenminste kennen. De oorzaken van neuropathie zijn nogal verschillend. Dat gaat van liefde tot suiker. Liefde? Suiker? 

Liefde: een romantische oorzaak van de neuropathie: de verlamming van de verliefden, de ‘paralysie des amoureux’, een aandoening die natuurlijk door de Fransen ontdekt is. Als je eens met een slapende arm wakker wordt na een mooie nacht, omdat je geliefde in je armen in slaap gevallen is.

Dat komt dan omdat de zenuw in je arm een paar uur afgeklemd is geweest. Meestal is de behandeling daarvan simpel.gewoon schudden met je arm. En je geliefde eerst loslaten natuurlijk. Dan gaat je arm eerst vreselijk tintelen en daarna komt het weer goed.

Als een neuropathie veroorzaakt wordt door een tekort aan een vitamine, of een chronisch teveel (te enthousiast vitaminesupplementen geslikt!) dan is de behandeling ook makkelijk en duidelijk. Of het tekort aan vitamine aanvullen, of het te veel stoppen. Was het maar altijd zo simpel. Bij het merendeel van de neuropathie vormen is de oorzaak helaas lastig te behandelen. Of we kennen de oorzaak niet.

De meest voorkomende oorzaak van neuropathie, diabetes, is in principe moeilijk behandelbaar. Je zou denken dat bij een optimale behandeling van de diabetes de neuropathie ook beter wordt, maar dat is niet per se zo.

De diabetische neuropathie is in wezen niet goed behandelbaar door een optimale behandeling van de suiker. Maar een optimale instelling van de suiker is wel enorm belangrijk om de neuropathie niet nog verder of sneller te laten verslechteren.

Indeling in oorzaken 

Een indeling van de oorzaken volgens moderne inzichten. Polyneuropathie veroorzaakt door: 

  • Tekorten (bijvoorbeeld vitamine tekorten)
  • Vergiftigingen (bijvoorbeeld te veel vitamine)
  • Stofwisselingsstoornissen (suikerziekte)
  • Erfelijke stoornissen (HMSN I en II en het syndroom van Déjerine Sottas)
  • Infecties (AIDS)
  • Auto-immuunziekten, de ontstekingspolyneuropathie (Guillain-Barré ) en
  • Onbekende oorzaken (CIAP)

Meest voorkomende neuropathie en belangrijkste risicofactoren

De diabetische neuropathie komt het meest voor. Gevolgd door de zoster neuralgie (gordelroos), de zogenaamde idiopathische polyneuropathie en de CIAP, de erfelijke polyneuropathie, de ontstekingspolyneuropathie en de polyneuropathie bij overmatig alcoholgebruik of door geneesmiddelen. Dat zijn de meest voorkomende oorzaken van polyneuropathie.

De belangrijkste risicofactoren voor polyneuropathie zijn dus: diabetes, overmatig alcoholgebruik en het gebruik van medicijnen die giftig voor de zenuwen zijn (zoals anti-kankermiddelen).

Bijna de helft van de patiënten met een polyneuropathie heeft diabetes. Daarom gaan we allereerst in op deze vorm van polyneuropathie.

Versie April 2010; Auteurs Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink en David J. Kopsky, revisie mei 2019, JMKH
´Indeling van perifere neuropathie´

Imipramine en Amitriptyline bij pijn

Bekijk hier onze video’s.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*