HMSN, Hereditaire motorische en sensorische neuropathie

Erfelijke, ofwel Hereditaire Motorische en Sensorische Neuropathie (HMSN). Wordt ook wel de ziekte van Charcot Marie Tooth genoemd, naar de ontdekkers van deze erfelijke aandoening.

HMSN-type-3-INP-Instituut-voor-Neuropathische-Pijn.jpg
HMSN type 3

Maar dat is niet helemaal juist, want het gaat hier niet om een ziekte, maar om een hele groep aandoeningen.

HMSN is namelijk een soort verzamelterm voor enkele erfelijke aandoeningen. Die zijn gekenmerkt door een aangeboren genetische fout waardoor een beschadiging van de zenuwen ontstaat.

Daardoor wordt het moeilijker om te bewegen, of wordt er minder gevoeld qua huidsensaties en warmte/koude sensaties. Dat komt omdat de gevoelssignalen niet goed doorgegeven worden aan de hersenen. Hierdoor kunnen er stoornissen of afname in het gevoel ontstaan (bijvoorbeeld een verminderd pijngevoel).

Verschillende soorten HMSN

Er zijn dus verschillende typen HMSN, met ieder een eigen klachtenpatroon en aanvangsleeftijd. De verschijnselen kunnen bovendien van persoon tot persoon in ernst wisselen.

De eerste symptomen van deze groep erfelijke aandoeningen beginnen vaak in de eerste 10 levensjaren. Soms al tijdens de hele jonge jaren. In andere gevallen ontstaan de verschijnselen op oudere leeftijd.

De erfelijkheid is vrij uiteenlopend, van autosomaal recessief, autosomaal dominant tot X-chromosoom gebonden. Soms is er sprake van een spontane mutatie.

HMSN Type 1, 2 en 3

  • type 1, is in eerste instantie de isolerende laag rond de zenuwvezels, het myeline, aangetast (dit is het demyeliniserend type) waardoor de prikkels (impulsen) minder goed worden doorgegeven.
  • type 2, (het zogenaamde axonale type) is de zenuwvezel zelf aangedaan, het deel dat axon genoemd wordt. Daardoor neemt het aantal zenuwvezels af.
  • type 3,  dat genoemd is naar de neurologen Dejerine en Sottas, is de isolerende myelinelaag ernstig aangetast of geheel afwezig. Daardoor zijn de symptomen erger dan bij HMSN types 1 en 2.

Syndroom van Dejerine Sottas

Het syndroom van Déjerine Sottas behoort tot de groep van de HMSN. Dit wordt tegenwoordig vrijwel alleen nog gekend onder de naam hereditaire motorische sensorische neuropathie HMSN type 3.

Bij het syndroom van Déjerine Sottas, of HMSN type 3, is de myelinelaag die om de zenuwen ligt erg slecht, of soms zelf helemaal afwezig. Daardoor kan de elektriciteit niet sprongsgewijs geleid worden door de zenuw. Hierdoor worden de zenuwimpulsen slecht doorgegeven, en het duurt ook erg lang voordat een zenuwimpuls de spieren bereikt.

De klinische verschijnselen zijn veel ernstiger dan bij de andere aandoeningen uit deze groep (de HMSN type 1 en 2 en de X-gebonden vorm).

Deze neuropathie begint vrij jong, soms al direct bij een baby. Alle motorische fases zijn bij de ontwikkeling sterk vertraagd, en een normale ontwikkeling wordt nooit gehaald. De spieren van benen en armen zijn erg zwak. En de meeste kindjes met Déjerine Sottas kunnen niet meer zelfstandig lopen.

In de zenuwen vinden we tekenen van demyelinisatie en hypomyelinisatie, dus tekenen dat de insolatieschede van de zenuwen kapot zijn. In de oude Franse teksten wordt gesproken van de hypertrofische familiaire progressieve polyneuritis van Déjerine Sottas. Dat geeft wel goed aan waar het om gaat, om een erfelijke, progressieve polyneuropathie waarbij de zenuwen verdikt zijn.

Afwijkingen calcium homeostase bij neuropathie

Abnormale neuronaal calcium (als Ca(2+) ionen homeostase wordt gezien als een oorzaak van verschillende aandoeningen van het zenuwstelsel. Zowel bij neuropathische pijn als bij de diabetische neuropathie, wordt deze afwijking gezien als een mogelijke oorzakelijke factor.

In beide gevallen is er namelijk een aberrante Ca(2+) kanaal expressie en een veranderde functionaliteit. Deze veranderingen worden gezien als samenhangend met de disfuncties van de energiecentrales van de zenuwcel. De mitochondriale disfunctie bij de pijnlijke en de diabetische neuropathie vormen.

De veranderde homeostase en de functies van die mitochondriën, hangen op hun beurt ook samen met abnormale functies van het endoplasmisch reticulum.[1]

De oorzaak van de calcium stoornissen en de suboptimale calciumconcentratie in het endoplasmatisch reticulum, zou wel eens gelegen kunnen zijn in afwijkingen van trofe factoren.[2][3] Veranderde calcium homeostase is ook in 2009 gelinkt met erfelijke vormen van neuropathie, zoals HMSN.[4]

Deze visie is boeiend, maar er zijn nog geen gevolgen ervan voor de behandeling.

Behandeling voor HMSN

Bij de zeldzame erfelijke neuropathievormen behandelen we in het algemeen niet. Een erfelijk proces is namelijk moeilijk tot niet te beïnvloeden. Wel kunnen we proberen sommige van de lastige symptomen te behandelen. 

We hebben weinig ervaring met de behandeling van patiënten met deze aandoeningen. Om de stofwisseling en het functioneren van de zenuwen optimaal te maken, zetten we een behandelprotocol in dat we ontwikkeld hebben bij patiënten met diabetische neuropathie.

We weten niet of dat protocol zinvol is bij deze aandoeningen. Sommige patiënten willen het toch graag proberen. Want dit protocol bestaat uit enkele behandelvormen die in ieder geval geen kwaad kunnen.

Als u dit protocol wil proberen, dan bent u welkom voor een eerste consult of een Skype afspraak.

Versie oktober 2009; Auteurs: Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink, en Drs. David J. Kopsky, artsen, revisie mei 2019, JMKH
‘HMSN, Hereditaire motorische en sensorische neuropathie’

Bekijk hier de video’s van onze artsen.

Metformine indirecte oorzaak neuropathie

Selectieve natrium kanaal blokkers in de pipeline: CC8464
Wat is het Grierson-Gopalan Syndroom?
Wat is Amyotrofe schouderneuralgie?


Referentielijst

[1] Fernyhough P, Calcutt NA. | Abnormal calcium homeostasis in peripheral neuropathies. | Cell Calcium. | 2010 Feb;47(2):130-9. Epub 2009 Dec 24.

[2] Verkhratsky A, Fernyhough P. | Mitochondrial malfunction and Ca2+ dyshomeostasis drive neuronal pathology in diabetes. | Cell Calcium. | 2008 Jul;44(1):112-22. Epub 2008 Jan 11.

[3] Wilkinson TJ, Robinson BA, Begg EJ, Duffull SB, Ravenscroft PJ, Schneider JJ. | Pharmacokinetics and efficacy of rectal versus oral sustained-release morphine in cancer patients. | Cancer Chemother Pharmacol. | 1992;31(3):251-4.

[4] Deng HX, Klein CJ, Yan J, Shi Y, Wu Y, Fecto F, Yau HJ, Yang Y, Zhai H, Siddique N, Hedley-Whyte ET, Delong R, Martina M, Dyck PJ, Siddique T. | Scapuloperoneal spinal muscular atrophy and CMT2C are allelic disorders caused by alterations in TRPV4. | Nat Genet. | 2010 Feb;42(2):165-9. Epub 2009 Dec 27.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*