Uitleg over Bortezomib (Velcade)

Bortezomib (Velcade) is een anti-kankermiddel met een nieuw werkingsmechanisme. Het is de eerste proteasoom remmer die bij kankerpatiënten werd onderzocht.

89048704-Natal'ya-Buzuevskaya-Dreamstime-INP Bortezomib (Velcade)Dit middel is sinds mei 2004 in Nederland (versneld) geregistreerd onder de naam Velcade. Het is bedoeld voor de behandeling van patiënten met multipel myeloom, die minstens twee eerdere behandelingen hebben gehad. Maar deze niet meer goed meer reageerden op de laatste behandeling.

Bortezomib wordt ingezet bij chemokuren tegen het Multiple myeloom (MM). Deze stof wordt ook wel gecombineerd met thalidomide, Softenon dus.

Bortezomib is een peptide

Bortezomib is een tripeptide, dat betekent drie aminozuren aan elkaar. De polyneuropathie die bij Bortezomib en bij de combinatie gevonden wordt, is afwijkend van de normale neuropathie bij chemokuren bij sommige patiënten, die namelijk axonaal zijn.

En hier hebben we volgens een recente studie (2009) te maken met een demyeliniserende, evenals een gemende neuropathie.
(Clinical Neurophysiology Volume 120, Issue 2, February 2009, Page e 111.)

Dat betekent dat zowel het gevoel in de huid, als de kracht van de spieren zijn aangedaan, en dat in de zenuwen de impulsen erg langzaam voortgeleid worden. Echter vonden andere studies weer dat vooral de axonale neuropathie het meest voorkwam. Dan is de geleidingssnelheid minder sterk gestoord.

Het zal dus wel een gemende polyneuropathie zijn, die door dit middel veroorzaakt wordt als bijwerking. In een studie uit 2008 naar de effecten bij 27 patiënten, ontwikkelden vrijwel alle patiënten een neuropathie.

Veel pijn en spierzwakte

De neuropathie bij Bortezomib kan soms behoorlijk pijnlijk zijn en vaak zijn ook de spieren verzwakt.[1] Soms wordt de neuropathie behandeld met steroïden of met intraveneuze gammaglobulines. De ontwikkelende neuropathie is wel dose-limiting zoals dat heet. Je moet de dosis naar beneden aanpassen bij tekenen van neuropathie.[2]

Groene thee heeft een negatief effect op de effectiviteit van de stof. Dit komt door een interactie met het groene theebestanddeel epigallocatechine gallaat (EGCG).

Behandelprotocol Bortezomib UvG

De behandeling met Bortezomib is zeer vaak geassocieerd met perifere neuropathie. De incidentie van perifere neuropathie stijgt in het begin van de behandeling en is het hoogst tijdens kuur 5. Aanbevolen wordt om patiënten nauwkeurig te controleren op symptomen van neuropathie. Zoals een branderig gevoel, hyperesthesie, hypo-esthesie, paresthesie, veranderd gevoel, neuropathische pijn of zwakte.

Patiënten met nieuwe of verergerde perifere neuropathie moeten een neurologisch onderzoek ondergaan, en het kan nodig zijn de dosis en het toedieningsschema van Bortezomib te wijzigen.  

Hoe werkt Velcade?

bortezomib-velcade-INP
De kippenslachter: kippenbouten komen ter beschikking van de cel voor verdere opbouw.

In al onze lichaamscellen zitten zogenaamde proteasomen. Deze proteasomen breken bepaalde eiwitten af die er voor moeten zorgen dat de cel goed werkt.

In de afbeelding is dat uitgebeeld met de kippenslachter. Daardoor komen de kippenbouten ter beschikking van de cel voor verdere opbouw.

Velcade remt die afbraak van de kip. Kankercellen zijn gevoeliger voor remming door Velcade dan gezonde cellen. Dit betekent dat kankercellen dood gaan, en dat gezonde cellen weer normaal gaan delen. 

Bijwerkingen 

In klinisch onderzoek waren de meest voorkomende bijwerkingen bij behandeling met Velcade zwakheid (vermoeidheid, zich niet lekker voelen, weinig kracht hebben), misselijkheid, diarree, verminderde eetlust, verstopping, een laag aantal bloedplaatjes, een vreemd gevoel in handen en/of voeten (bijvoorbeeld tintelingen of een brandend gevoel), koorts, overgeven, lage bloeddruk en bloedarmoede.

Uit het farmacotherapeutisch rapport Bortezomib (Velcade) 

Ongeveer één op de drie patiënten met multipel myeloom dat na tenminste twee voorafgaande behandelingen refractair is geworden of is gerecidiveerd, leidt de behandeling met Bortezomib tot een soms aanzienlijke verbetering van de ziektetoestand. En daarbij een belangrijke verlenging van de algehele overleving.

Bij sommige patiënten was Bortezomib alleen in combinatie met dexamethason werkzaam. En bij patiënten met een terugval na één tot drie voorgaande behandelingen is Bortezomib werkzamer en effectiever dan dexamethason pulstherapie. Door het gebruik van Bortezomib werd de tijd tot progressie met circa drie maanden verlengd (6,2 versus 3,5).

  • Velcade is co-developed by Millennium and Ortho Biotech Oncology Research & Development, a unit of Johnson & Johnson Pharmaceutical Research & Development, L.L.C. Millennium is responsible for commercialization of VELCADE in the U.S., Janssen-Cilag is responsible for commercialization in Europe and the rest of the world. Takeda Pharmaceutical Company Limited and Janssen Pharmaceutical K.K. entered into a co-promote agreement in May 2010 for VELCADE in Japan. VELCADE is appro ved in more than 90 countries and has been used to treat more than 160,000 patients worldwide. 

Tanespimycin met Velcade: minder neuropathie

Zo is er ook nieuws over een nieuw middel Tanespimycin van Bristol-Myers Squibb en Kosan Biosciences. Dit werkt goed bij patiënten met multipel myeloom, samen met Velcade.

Tanespimycin is een stof die de zogenaamde ‘heat shock’ eiwitten vooral Hsp90. Tanespimycin samen met Velcade bleek bij 72 patiënten die multipel myeloom hadden een goede combinatie te zijn.

De studie is natuurlijk een voorzichtige en kleine fase II studie, maar toch. De resultaten werden aldus omschreven:

  • Researchers enrolled 72 patients who had previously been given at least two treatments for myeloma (median = 5 prior treatments). Patients were given intravenous injections of Velcade (in doses of 0.7, 1.0, or 1.3 mg/m2), followed by a one-hour infusion of tanespimycin, on days 1, 4, 8, and 11 of a 21-day cycle. 48 percent of patients who had never received Velcade treatment responded to the combination regimen. Compared to 22 percent of Velcade-pretreated patients and 13 percent of patients, who previously had not responded to Velcade treatment. The median duration of response was 12 months. 

In een verdere fase II studie, bleek het bijwerkingen profiel ook gunstig, met weinig nare bijwerkingen.

Bronnen

Abstract 1871 Tanespimycin + Bortezomib in Relapsed/Refractory Myeloma Patients: Results From the Time-2 Study
Paper 16781
Myelomabeacon
Tanespimycin

Versie november 2010; Auteurs: Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink, en Drs. David J. Kopsky, artsen, revisie mei 2019, JMKH  
‘Uitleg over Bortezomib (Velcade)’

Bekijk hier de video’s van onze artsen.

Krijg je Parkinson van Pregabaline (Lyrica)?

Komt het Vernet syndroom door Gordelroos?
Zenvia bij diabetische neuropathie
Pulsed infrarood therapie werkt niet


Referentielijst

[1] Ravaglia S, Corso A, Piccolo G, Lozza A, Alfonsi E, Mangiacavalli S, Varettoni M, Zappasodi P, Moglia A, Lazzarino M, Costa A. | Immune-mediated neuropathies in myeloma patients treated with bortezomib. | Clin Neurophysiol. | 2008 Nov;119(11):2507-12. Epub 2008 Oct 1.

[2] Chaudhry V, Cornblath DR, Polydefkis M, Ferguson A, Borrello I. | Characteristics of bortezomib- and thalidomide-induced peripheral neuropathy. | J Peripher Nerv Syst. | 2008 Dec;13(4):275-82.


Wat kunnen wij voor u betekenen?

Wat kunnen wij voor u betekenen?

Ik ga akkoord met de privacyverklaring*